Paleontolodzy opisali nowy gatunek niewielkiego, opierzonego dinozaura, który żył w kredzie obok tyranozaura i triceratopsa. Infernogallus jamesi miał mięśnie żuchwy przystosowane do miażdżenia miękkiego pokarmu i jest pierwszym znanym dinozaurem wyspecjalizowanym w jedzeniu owoców.

Mały dinozaur z mięsożernej gałęzi

Nazwa rodzajowa oznacza „piekielny kurczak”. Skamieniałości, w tym niemal kompletną czaszkę z częścią szkieletu, znaleziono w formacji Hell Creek w Stanach Zjednoczonych, na terenie Montany, Dakoty Północnej, Dakoty Południowej i Wyoming. Okaz można oglądać w Royal Ontario Museum w Toronto.

Zwierzę należało do kenagnatydów, czyli bezzębnych, pierzastych dinozaurów. Było wielkości indyka i ważyło około 12 kg, więc nawet dorosłe osobniki należały do najmniejszych w swojej grupie. Co ciekawe, jego przodkowie pochodzili z mięsożernej części drzewa rodowego dinozaurów.

Badania prowadził zespół z Stony Brook University, Royal Ontario Museum i North Dakota Geological Survey. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”.

Jak jadł owoce

Naukowcy zrekonstruowali czaszkę za pomocą tomografii komputerowej. Okazało się, że kości podniebienia wyginały się w dół, w stronę wnętrza pyska. Dzięki temu część mięśni żucia biegła z przodu do tyłu, a nie pionowo. Dziób mógł więc przesuwać się w przód i w tył, podobnie jak szczęki u człowieka, zamiast wykonywać sztywne pionowe kłapnięcie typowe dla tyranozaura i wielu innych dinozaurów.

Taki układ mięśni jest rzadki. Występuje u ssaków, które intensywnie żują, oraz u niektórych ptaków żywiących się owocami, na przykład papugi z rodzaju Psittrichas. Badacze uznali, że powód był prawdopodobnie ten sam: obróbka miękkiego pokarmu już w pysku, a nie dopiero w przewodzie pokarmowym. Analiza wskazuje, że czaszka służyła do miażdżenia owoców pestkowych i oddzielania miąższu od pestki.

– To dość rzadkie, by zwierzęta specjalizowały się w diecie owocowej, a gdy do tego dochodzi, towarzyszą temu niezwykłe przystosowania – mówi dr Thomas Dudgeon z ROM, współautor badania.

Dinozaury a rośliny kwiatowe

Odkrycie jest zaskakujące także dlatego, że badacze dotąd nie potrafili wykazać wyraźnych związków między różnorodnością dinozaurów a rozwojem roślin kwiatowych. Teraz widać równoległość: kenagnatydy zyskiwały wyspecjalizowane zdolności żucia, gdy owoce stawały się większe i bardziej powszechne.

Możliwe też, że dinozaury odegrały niedoceniany dotąd udział w rozsiewaniu nasion, czyli roli, którą dziś pełnią ptaki, gady i małe ssaki. W kredzie rośliny kwitnące wyparły z roli dominującej roślinności lądowej rośliny szyszkowe, co widać w zapisie kopalnym, także w skamieniałych owocach.

Co to znaczy dla nas

Dla czytelnika w Polsce to przede wszystkim ciekawostka naukowa: znalezisko pochodzi z Ameryki Północnej i nie dotyczy bezpośrednio naszego regionu. Pokazuje jednak, że obraz ostatnich milionów lat panowania dinozaurów wciąż się zmienia, a nawet dobrze znane „królestwo tyranozaura” kryje nieznane zwierzęta.

Odkrycie wpisuje się też w dyskusję o tym, czy dinozaury chyliły się ku upadkowi jeszcze przed wymarciem. Jeśli w tym czasie pojawiały się nowe, wyspecjalizowane role ekologiczne, być może różnorodność tej grupy była większa, niż sądzono. Autorzy podkreślają, że nie znamy jeszcze pełnego zakresu gatunków i zachowań dinozaurów u schyłku kredy.

Szef zespołu z ROM, dr David Evans, ocenia: „To odkrycie pokazuje, że wciąż mamy wiele do nauczenia się o świecie tyranozaura”.

Źródło: Phys.org – „Rare fossil discovery reveals new dinosaur species that specialized in eating fruit”